Pages

Saturday, 28 February 2026

THE FOUNDERS OF RAJPUTANA KKATHHEHAR ROHILKHANND

*KSHTRIYA SAMRAT MAHARAJA RANVEER SINGH ROHILA,THE FOUNDER OF ROHILKHANND*
ЁЯЩП рдХ्рд░рдордмрдж्рдз, рд╡िрд╕्рддृрдд рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЬीрд╡рди рдкрд░िрдЪрдп рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै।
(рд▓ेрдЦрди рд╢ैрд▓ी: рд╕ंрддुрд▓िрдд – рдЗрддिрд╣ाрд╕ + рдк्рд░ेрд░рдгाрдд्рдордХ, рд╢ोрдзрдкрд░рдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕рд╣िрдд)
рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рд░ोрд╣िрд▓ा
рдХрдаेрд╣рд░–рд░ोрд╣िрд▓рдЦрдг्рдб рдХे рдЕрдЬेрдп рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд╢ाрд╕рдХ
(рдЬрди्рдо: 25 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1204 рдИ., рдмрд▓िрджाрди: 13рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдордз्рдп)
1. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдиेрдХ рдРрд╕े рд╡ीрд░ рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд╣ुрдП рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕ीрдоिрдд рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдоें рднी рд╡िрджेрд╢ी рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░िрдпों рдХा рдбрдЯрдХрд░ рд╕ाрдордиा рдХिрдпा। рдХрдаेрд╣рд░–рд░ोрд╣िрд▓рдЦрдг्рдб (рд╡рд░्рддрдоाрди рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдЙрдд्рддрд░ी рднाрдЧ) рдХे рдкрд░ाрдХ्рд░рдоी рд╢ाрд╕рдХ рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рд░ोрд╣िрд▓ा рдЙрди्рд╣ीं рдоें рд╕े рдПрдХ рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░рд╡ाрджी рдЕрднिрдпाрдиों рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рдХ्рд╖ाрдд्рд░ рдзрд░्рдо рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рд╕рд░्рд╡рд╕्рд╡ рдмрд▓िрджाрди рдХрд░ рджिрдпा।
рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╢ाрд╕рдХ рдХी рдХрдеा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди, рдпुрдж्рдзрдиीрддि рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд░рдХ्рд╖ा рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
рднाрдЧ 1
рдХाрдаी, рдХрдаेрд╣рд░ рдФрд░ рдХाрдаिрдпाрд╡ाрдб़ рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЖрдзाрд░
2. рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ рдФрд░ рдиिрдХुрдо्рдн рд╡ंрд╢
рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рд░ोрд╣िрд▓ा рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ рд╡ंрд╢ рдЗрдХ्рд╖्рд╡ाрдХु рдХुрд▓ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕े рднрдЧрд╡ाрди рд░ाрдо рдХी рд╡ंрд╢ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдиिрдХुрдо्рдн рдиाрдордХ рдкрд░ाрдХ्рд░рдоी рд░ाрдЬा рд╕े рдиिрдХुрдо्рдн рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдХी рдПрдХ рд╢ाрдЦा “рдХрда” рдпा “рдХाрдаी” рдХрд╣рд▓ाрдпी।
3. рдХрда рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рд╕िрдХंрджрд░ рдХाрд▓
рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ 326 рдоें рдЬрдм Alexander the Great рдиे рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рднाрд░рдд рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा, рдЙрд╕ рд╕рдордп рд░ाрд╡ी рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдХрда рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी “рд╕ांрдХрд▓” (рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕्рдпाрд▓рдХोрдЯ) рдмрддाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
рдпूрдиाрдиी рд▓ेрдЦрдХों рдиे рдХрдаों (Kathoi/Kathaeans) рдХी рд╡ीрд░рддा, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕ौрд╖्рдард╡ рдФрд░ рдпुрдж्рдз рдХौрд╢рд▓ рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХी рд╣ै। рдХुрдЫ рдЧ्рд░ंрдеों рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै рдХि рд╡े рд╕्рд╡рд╕्рде рдФрд░ рдмрд▓िрд╖्рда рд╕ंрддाрдиों рдХो рд╣ी рдЬीрд╡िрдд рд░рдЦрддे рдеे рддрдеा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдпोрдж्рдзा рдХो рд╢ाрд╕рдХ рдЪुрдирддे рдеे।
рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡्рдпाрдХрд░рдгाрдЪाрд░्рдп Panini рдХी рдЕрд╖्рдЯाрдз्рдпाрдпी рдоें рдХрдаों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдорд╣ाрднाрд╖्рдпрдХाрд░ Patanjali рдиे рднी рдХрдаों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рд╣ै।
4. рдХाрдаिрдпाрд╡ाрдб़ рдФрд░ рдХрдаेрд╣рд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕
рд╕िрдХंрджрд░ рдХे рдЖрдХ्рд░рдордгों рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдХрда рдХ्рд╖рдд्рд░िрдпों рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕рдоूрд╣ों рдиे рднाрд░рдд рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдХिрдпा—
рдПрдХ рд╢ाрдЦा рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЧрдИ — рдЬрд╣ाँ “рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░” рдХ्рд╖ेрдд्рд░ “рдХाрдаिрдпाрд╡ाрдб़” рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдЖ।
рдПрдХ рд╢ाрдЦा рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рдкंрдЪाрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмрд╕ी — рдЬो рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ “рдХрдаेрд╣рд░ рдЦрдг्рдб” рдпा “рд░ोрд╣िрд▓рдЦрдг्рдб” рдХрд╣рд▓ाрдпा।
рдПрдХ рд╢ाрдЦा рдиेрдкाрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЧрдИ — рдЬрд╣ाँ “рдХрдЯाрдпрдд” рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рдХाрдаी рд╡ीрд░ों рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдХрд╣ाрд╡рдд рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ुрдИ:
“рдХाрд▓ рднी рдЕрдЧрд░ рдЫोрдб़ рджे, рд▓ेрдХिрди рдХाрдаी рдирд╣ीं рдЫोрдб़рддा।”
рднाрдЧ 2
рдХрдаेрд╣рд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा
5. рд░ाрдордкुрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा
рд▓рдЧрднрдЧ 7рд╡ीं–10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдордз्рдп рдХрдаेрд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеाрдпी рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ।
рд░ाрдЬा рд░ाрдорд╕िंрд╣ (рд░ाрдорд╢ाрд╣) рдиे 909 рдИрд╕्рд╡ी (рд╡िрдХ्рд░рдоी 966) рдоें рд░ाрдордкुрд░ рдирдЧрд░ рдХो рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा। рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрд╣िрдХ्рд╖ेрдд्рд░ (рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ाрдордирдЧрд░ рдХे рдиिрдХрдЯ) рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд рдеा।
рдЗрд╕рдХे рдмाрдж 11 рдкीрдв़िрдпों рддрдХ рдХрда рдХ्рд╖рдд्рд░िрдпों рдиे рд╢ाрд╕рди рдХिрдпा।
рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓ी рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдиाрдо:
рд░ाрдорд╢ाрд╣ (рд░ाрдорд╕िंрд╣)
рдмीрдЬрдпрд░ाрдЬ
рдХрд░рдгрдЪрди्рдж
рд╡िрдо्рд░рд╣рд░ाрдЬ
рд╕ाрд╡рди्рдд рд╕िंрд╣
рдЬрдЧрдоाрд▓
рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣
рдзिंрдЧрддрд░ाрдо
рдЧोрдХुрд▓ рд╕िंрд╣
рдорд╣ाрд╕рд╣ाрдп
рдд्рд░िрд▓ोрдХрдЪрди्рдж
рдиौрд░ंрдЧ рджेрд╡
рднाрдЧ 3
рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рд░ोрд╣िрд▓ा
6. рдЬрди्рдо рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡
рдЬрди्рдо: 25 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1204 рдИрд╕्рд╡ी
рд╡िрдХ्рд░рдо рд╕ंрд╡рдд: 1261
рд╕्рдеाрди: рд░ाрдордкुрд░, рдХрдаेрд╣рд░-рд░ोрд╣िрд▓рдЦрдг्рдб
рдЧोрдд्рд░: рд╡рд╢िрд╖्рда
рд╡ंрд╢: рдиिрдХुрдо्рдн рд╡ंрд╢ी рдХрдаेрд╣рд░िрдпा рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп
рд╡े рдпुрдж्рдзрдХрд▓ा, рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░ी рдФрд░ рд╢рд╕्рдд्рд░ рд╕ंрдЪाрд▓рди рдоें рдиिрдкुрдг рдеे। рдЙрдирдХे рд╕ाрде 84 рдХрд╡рдЪрдзाрд░ी рд░ोрд╣िрд▓ा рд╡ीрд░ों рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕ेрдиा рд░рд╣рддी рдеी।
7. рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рд╕े рд╕ंрдШрд░्рд╖
13рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЧुрд▓ाрдо рд╡ंрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рди рдеा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╕ुрд▓्рддाрди Nasiruddin Mahmud рдиाрдордоाрдд्рд░ рдХा рд╢ाрд╕рдХ рдеा, рдЬрдмрдХि рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдд्рддा Ghiyas ud din Balban рдЬैрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдЕрдоीрд░ों рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдеी।
1253–1254 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рджोрдЖрдм, рдХрдаेрд╣рд░ рдФрд░ рд╢िрд╡ाрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рджрдордирдХाрд░ी рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдпा рдЧрдпा। рд╕्рдеाрдиीрдп рд╢ाрд╕рдХों рдФрд░ рдЬрдирддा рдкрд░ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рд╣ुрдП।
рд░ोрд╣िрд▓рдЦрдг्рдб рдоें рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рднрдб़рдХ рдЙрдаा рдФрд░ рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рд╕ूрдмेрджाрд░ рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рджी рдЧрдИ।
8. рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдпुрдж्рдз
рд░ाрдордкुрд░ рдФрд░ рдкीрд▓ीрднीрдд рдХे рдордз्рдп рдоैрджाрди рдоें рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХी рд▓рдЧрднрдЧ 30,000 рд╕ेрдиा рдФрд░ рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд░ोрд╣िрд▓ा рдпोрдж्рдзाрдУं рдХे рдмीрдЪ рднрдпंрдХрд░ рдпुрдж्рдз рд╣ुрдЖ।
рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:
84 рдХрд╡рдЪрдзाрд░ी рд░рдгрдзेрд▓рд╡ंрд╢ी рд╡ीрд░ों рдиे рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рджिрдЦाрдпा
рд╢рдд्рд░ु рд╕ेрдиा рдХे рд╣ाрдеी-рдШोрдб़े рдкрд░ाрд╕्рдд рд╣ुрдП
рдиाрд╕िрд░ूрдж्рджीрди рдХो рдмंрджी рдмрдиाрдпा рдЧрдпा
рдХ्рд╖ाрдд्рд░ рдзрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╢рд░рдгाрдЧрдд рдХो рдЕрднрдпрджाрди рджेрдХрд░ рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рдиे рдЙрд╕े рдЫोрдб़ рджिрдпा।
9. рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕рдШाрдд рдФрд░ рдмрд▓िрджाрди
рджिрд▓्рд▓ी рджрд░рдмाрд░ рдиे рдкुрдиः рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рд░рдЪा।
рджрд░рдмाрд░ी рдкंрдбिрдд рдЧोрдХुрд▓рд░ाрдо рдкाрдг्рдбेрдп рдХो рд▓ाрд▓рдЪ рджेрдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рд▓िрдпा рдЧрдпा।
рд░рдХ्рд╖ाрдмंрдзрди рдХे рджिрди, рдЬрдм рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдоें рд╢рд╕्рдд्рд░ рдкूрдЬा рд╣ेрддु рд░ाрдЬрдкूрдд рдиिःрд╢рд╕्рдд्рд░ рдеे, рддрдм рдХिрд▓े рдХा рдж्рд╡ाрд░ рдЦोрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा। рднाрд░ी рд╕ेрдиा рдиे рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा।
рдШрдоाрд╕ाрди рдпुрдж्рдз рд╣ुрдЖ।
рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рд╡ीрд░рдЧрддि рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП।
рдорд╣ाрд░ाрдиी рддाрд░ाрджेрд╡ी рд╕рддी рд╣ो рдЧрдИं।
рдЙрдирдХे рднाрдИ рд╕ूрд░рдд рд╕िंрд╣ рд╢ेрд╖ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕рд╣िрдд рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЪрд▓े рдЧрдП।
рднाрдЧ 4
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд
рд░ाрдордкुрд░ рдХे рдХिрд▓े рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖
рд╕рддी рддाрд░ाрджेрд╡ी рдоंрджिрд░
рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рдФрд░ рд╡ंрд╢рдЬ
рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рдиे рдЕंрддिрдо рд╕ांрд╕ рддрдХ рдкрд░ाрдзीрдирддा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХी। рдЙрдирдХा рдмрд▓िрджाрди рд░ोрд╣िрд▓рдЦрдг्рдб рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪेрддрдиा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрдиा।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░рдгрд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ рд░ोрд╣िрд▓ा рдХा рдЬीрд╡рди рднाрд░рддीрдп рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рдкрд░ंрдкрд░ा, рд╕्рд╡ाрднिрдоाрди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХा рд╕рд╢рдХ्рдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ीрдоिрдд рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдоें рднी рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХी рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╕ेрдиा рдХा рд╕ाрдордиा рдХिрдпा рдФрд░ рдХ्рд╖ाрдд्рд░ рдзрд░्рдо рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╢рд░рдгाрдЧрдд рдХो рдЕрднрдпрджाрди рджिрдпा — рдпрдж्рдпрдкि рдЕंрддрддः рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕рдШाрдд рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा।
рдЙрдирдХी рдЧाрдеा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЙрди рдкृрд╖्рдаों рдоें рд╕्рдеाрди рдкाрдиे рдпोрдЧ्рдп рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╢ौрд░्рдп рдХो рдЙрдЪिрдд рд╕рдо्рдоाрди рджिрдпा рдЬाрдП।
 ЁЯЪй

1 comment:

  1. Jai Maharaja Ranvir Singh ROHILLA рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп ji

    ReplyDelete